परिचय
विजय बहादुर मल्लको जन्म २३ जुन १९२५ (१० असार १९८२ वि.सं.) मा काठमाडौंको ओम बहालमा बुबा ऋद्धिबहादुर मल्ल (शारदा पत्रिकाका संस्थापक-सम्पादक) र आमा आनन्दमायाका तेस्रो छोराका रूपमा भयो। दाजु गोविन्द बहादुर मल्ल ‘गोठाले’ पनि साहित्यकार नै भए झैं, उनी पनि बाल्यकालैदेखि साहित्यिक परिवारको प्रभावमा हुर्किए, सेक्सपियर, चेखोभ र इब्सेन पढ्दै। दरबार हाईस्कुलपछि बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयबाट हाईस्कुल र त्रि-चन्द्र कलेजमा आई.एस्सी. भर्ना भए तापनि राजनीतिक परिस्थितिका कारण डिग्री पूरा गर्न सकेनन्।
साहित्यिक तथा राजनीतिक यात्रा
उनको पहिलो कविता ‘मर्नु पर्छ है दाइ’ शारदा पत्रिकामा वि.सं. १९९७ मा प्रकाशित भयो। उनको लेखनमा फ्रायडीय दर्शनको गहिरो प्रभाव देखिन्छ। नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सचिवसमेत रहेका मल्ल सन् १९४१ मा राणा सरकारले चार सहिद मारेपछि राजनीतितर्फ आकर्षित भए र नेपाल प्रजा परिषद्मा (पछि नेपाली काङ्ग्रेस) सक्रिय भए, जसका लागि उनी सन् १९४८ देखि १९५० सम्म जेल परे।
उनका उपन्यासमा अनुराधा (१९६१), कुमारी शोभा, श्रीमती शारदा; नाटकमा कोई किन बर्बाद होस् (१९६९), बौलाकाजीको सपना, दोभान, जीउँदो लास; र कथासङ्ग्रह एक बाटो अनेक मोड (१९६९) पर्छन् — जसका लागि उनले वि.सं. साझा पुरस्कार पाए। उनका ९ छोरी भए, जसमध्ये एउटीको बाल्यकालमै निधन भयो।