परिचय
जन्मनाम हेमराज गिरी — अगमसिंह गिरीका नामले चिनिने — को जन्म २७ डिसेम्बर १९२७ मा दार्जिलिङको चौरास्तानजिकैको मैदान भन्ने ठाउँमा भयो। ३१ जनवरी १९७१ मा ४३ वर्षको छोटो उमेरमै दार्जिलिङमै उनको निधन भयो।
साहित्यिक योगदान
गिरीलाई भारतीय नेपाली साहित्यका संस्थापक स्वरमध्ये एक मानिन्छ — आफ्नै भूमिप्रतिको मायालाई पुनर्जीवित गर्ने काममा उनको ठूलो भूमिका रह्यो। ‘भारतीय नेपाली’ (भारतमै जन्मेका) र ‘नेपालका नेपाली’ बीच स्पष्ट भेद छुट्याउने पहिलो व्यक्ति पनि उनै थिए। राजनीतिशास्त्र वा इतिहासमा रुचि राख्नेका लागि उनको कृति युद्ध अनि योद्धा अत्यन्त सान्दर्भिक मानिन्छ।
दार्जिलिङमा भानुभक्त स्कुल स्थापना गर्नुमा पनि गिरीकै अगुवाइ थियो, जहाँ पछि सङ्गीतकार अम्बर गुरुङ प्रधानाध्यापक बने। गुरुङले नै गिरीले लेखेको ‘नौ लाख तारा’ — भारतमा नेपाली समुदायको पीडालाई उजागर गर्ने प्रसिद्ध गीत — रेकर्ड गरेका थिए।