परिचय
वानीरा गिरीको जन्म ११ अप्रिल १९४६ (२९ चैत्र २००२ वि.सं.) मा भारतको कर्सियङमा भयो। दार्जिलिङमा आई.एस्सी. गरेपछि उनले उत्तर बङ्गाल विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरिन्। दार्जिलिङमा पढ्दै गर्दा नै उनलाई पहिलोपटक देखेका शंकर गिरीसँग सन् १९६७ मा उनको विवाह भयो, जुन उनको निधनसम्म (२०२१) कायम रह्यो; उनीहरूका दुई सन्तान छन्।
सन् १९६५ मा उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित एक कविता प्रतियोगितामा भाग लिन काठमाडौं आइन् र दोस्रो स्थान हासिल गरिन्। १९८५ मा गोपालप्रसाद रिमालको कवितामाथि गरेको शोधका लागि उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि पाइन् — यो उपाधि पाउने उनी पहिली महिला थिइन्।
साहित्यिक यात्रा
गिरीका प्रमुख कृतिमा उपन्यास कारागार, निर्बन्ध र शब्दातीत शान्तनु (१९९९, साझा प्रकाशन) तथा कविता सङ्ग्रह जीवन: थयामारु र एउटा जिउँदो जङ्गबहादुर पर्छन्। शब्दातीत शान्तनुले सोही सालको साझा पुरस्कार जित्यो — यद्यपि स्रोतहरूमा भने उनी यो पुरस्कार जित्ने पहिलो वा दोस्रो महिला हुन् भन्नेमा सामान्य विरोधाभास पाइन्छ। जीवनकालमै उनलाई ‘नेपाली साहित्यका विश्वनारी रत्न’ भनेर सम्मानित गरिएको थियो, र जीवनी लेखक नरेन्द्रराज प्रसाईले सोही शीर्षकमा उनको जीवनी पनि लेखेका छन्।