विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला

परिचय

विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला (बीपी, वि.सं. १९७१ भदौ २४ – वि.सं. २०३९ साउन ६) नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री, नेपाली काङ्ग्रेस पार्टीका संस्थापक नेता, र नेपाली तथा हिन्दी भाषाका साहित्यकार हुन्। उनको जन्म भारतको बनारस (वाराणसी) मा भएको थियो, जहाँ उनका बाबु कृष्णप्रसाद कोइराला राणा शासनद्वारा देश निकाला भई बसेका थिए। आमाको नाम दिव्याकुमारी हो।

भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा सहभागी भएकै कारण विश्वेश्वरप्रसाद र उनका दाजु मातृकाप्रसाद कोइरालालाई वि.सं. १९८६ मा बेलायती सरकारले तीन महिना कैद गरेको थियो — यहीँबाट उनको राजनीतिक जीवनको सुरुवात भएको मानिन्छ।

राजनीतिक योगदान

उनले नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्व गर्दै वि.सं. २०१६ सालमा नेपालको प्रधानमन्त्री बने — नेपालको इतिहासमा जननिर्वाचित पहिलो प्रधानमन्त्री। नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि उनले आजीवन सङ्घर्ष गरे। उनको निधनको समयमा भएको अन्त्येष्टिमा झन्डै ५० लाख मानिस सहभागी भएको उल्लेख पाइन्छ।

साहित्यिक योगदान

नेपाली साहित्यमा मनोवैज्ञानिक यथार्थवादी धाराका प्रवर्तक मानिने कोइरालाका डेढ दर्जनजति कृति प्रकाशित छन् — उपन्यास, कथासङ्ग्रह र निबन्धसमेत गरी। उनको यो साहित्यिक परम्पराको प्रभाव पछिका धेरै नेपाली लेखकहरूमा (जस्तै भवानी भिक्षु) देखिन्छ।