परिचय
‘टना शर्मा’ उपनामले चिनिने तारानाथ शर्माको जन्म २३ जुन १९३४ मा इलामको बर्बोटेमा समाजसुधारक बुबा प्रजापति उपाध्याय (भण्डारी) र आमा देवकी भण्डारीका जेठा सन्तानका रूपमा भयो। संस्कृत पढाइ छोडेर बुबैले खोलेको अंग्रेजी स्कुलमा भर्ना भएका उनले दार्जिलिङको सेन्ट जोसेफ्सबाट स्कुले शिक्षा पूरा गरे। बनारसमा बी.ए. गर्दागर्दै साथीहरूसँग मिलेर ‘झर्रो नेपाली’ साहित्यिक आन्दोलन सुरु गरे — यसैक्रममा बालकृष्ण समसँग नेपाली भाषाप्रतिको साझा मायाले गाँसिँदै दुई वर्ष चलेको ‘नौलो नेपाल’ पत्रिका सँगै निकाले, जसमा शर्मा प्रधान सम्पादक रहे।
पटनाबाट सरकारी छात्रवृत्तिमा अंग्रेजीमा स्नातकोत्तर गरेपछि नेपाल फर्केर त्रिभुवन विश्वविद्यालय (कीर्तिपुर) र पद्मकन्या क्याम्पसमा प्राध्यापन गरे। पछि अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ विस्कन्सिन-म्याडिसनबाट भाषाविज्ञानमा विद्यावारिधि गरे।
साहित्यिक योगदान
राजा महेन्द्रको कवितामाथि टिप्पणी गरेवापत जेल परेका शर्माले सोही जेलभित्रै आफ्नो पहिलो पुस्तक ओझेल पर्दा (१९६६) लेखे — यद्यपि पहिलो प्रकाशित पुस्तक नमस्ते (१९६२) थियो। पाँच दशकभन्दा बढी लामो लेखन-यात्रामा उनले १११ भन्दा बढी पुस्तक दिए। बेलाइततिर बरालिँदा (यात्रा-निबन्ध) ले पहिलोपटक कुनै यात्रा-निबन्धलाई मदन पुरस्कार दिलायो; सम र समका कृति (बालकृष्ण समका कृतिमाथिको समालोचना) ले साझा पुरस्कार पायो।
अरूका कृति सम्पादन र प्रकाशनमा पनि उनको ठूलो योगदान छ — गुरुप्रसाद मैनालीको नासो र गोपाल प्रसाद रिमालको आमाको सपना प्रकाशित हुनुमा शर्माकै मिहिनेत रहेको मानिन्छ। द राइजिङ नेपालका प्रधान सम्पादक पनि रहेका उनले पत्रकारिता र प्राध्यापन दुवैमा योगदान दिए।